მენჯ-ბარძაყის ართროზის პირველი ნიშნები, რომლებსაც ყურადღებას არ აქცევენ

მენჯ-ბარძაყის სახსრის ართროზის პირველი ნიშნები იშვიათად იწყება ძლიერი ტკივილით. ჩვეულებრივ ჯერ ჩნდება შებოჭილობა საზარდულში დილით, წინდის ჩაცმის ან ფეხსაცმლის შეკვრის სიძნელე და სიარულის მანერის შეუმჩნეველი ცვლილება. ექიმთან სწორედ ამიტომ მიდიან გვიან: ეს ნიშნები ასაკს, დაღლილობას ან წელის პრობლემას მიეწერება.

რა არის მენჯ-ბარძაყის სახსრის ართროზი

მენჯ-ბარძაყის სახსრის ართროზი, იგივე კოქსართროზი, არის სახსრის ხრტილის თანდათანობითი განლევა, რომელსაც მოჰყვება ტკივილი, მოძრაობის შეზღუდვა და სიარულის მანერის ცვლილება. ხრტილი არის რბილი, სრიალა ფენა, რომელიც ბარძაყის თავსა და მენჯის ღრმულს ფარავს და მათ ერთმანეთზე თითქმის უხახუნოდ მოძრაობის საშუალებას აძლევს.

მენჯ-ბარძაყის სახსარი ბურთისებრი სახსარია: ბარძაყის ძვლის მრგვალი თავი მენჯის ღრმულში ზის, როგორც ბურთი ბუდეში. ეს ფორმა იძლევა მოძრაობას ყველა მიმართულებით და, ამავე დროს, ყოველ ნაბიჯზე სხეულის წონას იტვირთავს.

ხრტილს ნერვული დაბოლოებები არ აქვს. სწორედ ამიტომ განლევის დასაწყისი უტკივნეულია და ადამიანი ვერაფერს გრძნობს. ტკივილი მაშინ ჩნდება, როცა პროცესში ერთვება სახსრის კაფსულა, ძვლის ზედაპირი და სახსრის შიდა გარსი. ეს არის მთავარი მიზეზი, რის გამოც ართროზი ხშირად გვიან ცნობა.

პროცესი ერთი მიმართულებით მიდის. ჯერ ხრტილი თხელდება და კარგავს სისრიალეს, შემდეგ მცირდება მანძილი ბარძაყის თავსა და მენჯის ღრმულს შორის, რასაც რენტგენზე სასახსრე ნაპრალის შევიწროებას უწოდებენ. ძვალი, რომელიც ხრტილის დაცვის გარეშე რჩება, პასუხობს გამკვრივებით და ზედაპირზე ამონაზარდების, ოსტეოფიტების, გაჩენით. სახსრის კაფსულა სქელდება და მოძრაობა თანდათან იზღუდება.

ართროზი შეიძლება განვითარდეს თავისთავად, ხანგრძლივი დატვირთვისა და ასაკის ფონზე, ან სხვა მიზეზის შედეგად. მეორე შემთხვევაში საქმე ეხება ბავშვობაში დარჩენილ სახსრის განუვითარებლობას, ძველ ტრავმას ან ბარძაყის თავის სისხლმომარაგების დარღვევას. მიზეზი მნიშვნელოვანია, რადგან ის განსაზღვრავს, რამდენად სწრაფად ვითარდება პროცესი და რა ვადებში ღირს გადაწყვეტილების მიღება.

სახსრის აგებულება, ართროზის მიზეზები და სტადიები ცალკე, სრულად აღწერილია ართროზის გვერდზე.

რომელია მენჯ-ბარძაყის ართროზის პირველი ნიშნები

მენჯ-ბარძაყის ართროზის პირველი ნიშნები უფრო ხშირად ფუნქციურია და არა მტკივნეული: ადამიანი ვეღარ აკეთებს იმას, რასაც ადრე ფიქრის გარეშე აკეთებდა. ტკივილი ჩვეულებრივ ამის შემდეგ ემატება.

კონსულტაციაზე ყველაზე ხშირად შემდეგ ნიშნებს ვისმენ:

• შებოჭილობა დილით ან ხანგრძლივი ჯდომის შემდეგ. სახსარი „გასათბობია“: პირველი რამდენიმე ნაბიჯი მძიმეა, შემდეგ ადვილდება.
• წინდის ჩაცმა და ფეხსაცმლის შეკვრა. ფეხის მოხრა და გვერდზე გატანა უჭირს, ადამიანი ფეხს სკამზე დებს ან სხვას სთხოვს დახმარებას.
• მანქანიდან გადმოსვლა და მაღალ საფეხურზე ასვლა. ორივე მოძრაობა სახსრის ღრმა მოხრას მოითხოვს.
• პირველი ნაბიჯების ტკივილი. ტკივილი ადგომისთანავე ჩნდება და სიარულის დაწყებიდან რამდენიმე წუთში სუსტდება.
• ფეხის შიგნით ბრუნვის შეზღუდვა. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ობიექტური ნიშანი, რომელსაც ექიმი გასინჯვისას ამჩნევს.
• სიარულის დისტანციის შემცირება. ადამიანი აღარ დადის იმ მანძილს, რომელსაც წელიწადნახევრის წინ ყოველდღიურად გადიოდა.
• ღამის ტკივილი გვერდზე წოლისას. ეს უფრო გვიანი ნიშანია და ჩვეულებრივ იმაზე მიუთითებს, რომ პროცესი წინ წავიდა.

ერთი ნიშანი დიაგნოზს არ სვამს. მნიშვნელოვანია მათი შეხამება და ის, რომ ისინი თვეების განმავლობაში თანდათან ძლიერდება.

მოძრაობის მოცულობის შემცირება ყველაზე ხშირად შეუმჩნეველი რჩება. ტკივილს ადამიანი ამჩნევს, ხოლო ის, რომ ფეხი ისე აღარ ბრუნავს, როგორც ადრე, თანდათან ხდება და შესამჩნევი მხოლოდ მაშინ ხდება, როცა კონკრეტულ მოქმედებას ეღობება: ფრჩხილების მოჭრას, აბაზანაში შესვლას ან მანქანაში ჯდომას.

რატომ არ ვაქცევთ ყურადღებას ამ ნიშნებს

ნიშნები ყურადღების მიღმა იმიტომ რჩება, რომ ართროზი ნელა ვითარდება და სხეული მას შეუმჩნევლად ეგუება. ადამიანი ცვლის სიარულის მანერას, ცვლის ჯდომის პოზას და ცვლის ჩვევებს ისე, რომ ამას ვერ ამჩნევს.

ოთხი ყველაზე ხშირი მიზეზი:

1. ნიშნები ასაკს მიეწერება. „ამ წლებში ესეც ნორმაა“ ყველაზე ხშირი ფრაზაა, რომელსაც კონსულტაციაზე ვისმენ. ასაკი ართროზის რისკ-ფაქტორია, მაგრამ ტკივილი ასაკის ნორმალური ნაწილი არ არის.
2. ტკივილი სახსრიდან შორს იგრძნობა. საზარდულის ან მუხლის ტკივილი იშვიათად ასოცირდება მენჯ-ბარძაყის სახსართან.
3. სხეული კომპენსაციას ახდენს. წელი, მუხლი და მეორე ფეხი დატვირთვის ნაწილს იბრუნებს. ამის შედეგად ჩივილი შეიძლება წელში გადავიდეს და მკურნალობაც წელს დაუწყონ.
4. ტკივილი ტალღებად მოდის. კარგი პერიოდი ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ პრობლემა გავიდა, თუმცა სახსარში ცვლილება იმავე მიმართულებით აგრძელებს.

დაგვიანებას ფასი აქვს. ხანგრძლივი კოჭლობა და დატვირთვის თავიდან არიდება ბარძაყის კუნთებს ასუსტებს, პირველ რიგში დუნდულოს კუნთს, რომელიც სახსარს სიარულისას ამაგრებს. სუსტი კუნთი დატვირთვას სახსარზე ზრდის და წრე იკვრება. გარდა ამისა, სახსარი, რომელიც წლების განმავლობაში მოხრილ მდგომარეობაშია, კარგავს გაშლის უნარს და ეს შეზღუდვა შემდეგ უფრო ნელა ბრუნდება.

სად ტკივა სინამდვილეში: საზარდული, დუნდულო თუ მუხლი

მენჯ-ბარძაყის სახსრის ტკივილი ყველაზე ხშირად საზარდულში ჩნდება და არა თეძოს გარეთა ზედაპირზე. ის შეიძლება ბარძაყის წინა მხარეს ჩამოსდიოდეს და მუხლამდე აღწევდეს.

მუხლში გადაცემული ტკივილი ცალკე ყურადღებას იმსახურებს. მენჯ-ბარძაყის სახსარსა და მუხლის წინა ზედაპირს საერთო ნერვული გზები აქვს, ამიტომ სახსრიდან წამოსული სიგნალი ტვინმა შეიძლება მუხლის ტკივილად აღიქვას. ჩემს კონსულტაციებზე ხშირად მხვდება პაციენტი, რომელსაც თვეობით მუხლს უმკურნალებდნენ, პრობლემა კი მენჯ-ბარძაყის სახსარში იყო.

თეძოს გარეთა მხარეს, ძვლის გამობურცულ ნაწილზე მოთავსებული ტკივილი უფრო ხშირად სხვა მიზეზს უკავშირდება, მაგალითად მყესის ან ბურსის გაღიზიანებას. ეს არ გამორიცხავს ართროზს, მაგრამ ტიპური სურათი არ არის. ანთებით პროცესთან გარჩევას ცალკე ტექსტი ეთმობა: ართროზი თუ ართრიტი: რა განსხვავებაა ამ ორ დიაგნოზს შორის.

ტკივილის ადგილმდებარეობას და მის მიზეზებს ცალკე ტექსტი ეთმობა: რატომ ტკივა საზარდული და არა თეძო.

როგორ განსხვავდება ართროზის ტკივილი კუნთის ტკივილისგან

ართროზის ტკივილი მექანიკურია: ის ძლიერდება დატვირთვით და სუსტდება დასვენებით. კუნთის ან მყესის პრობლემა ჩვეულებრივ სხვა სურათს იძლევა, თუმცა ორივე ერთდროულადაც შეიძლება არსებობდეს.

ნიშანი	სახსრის ართროზი	კუნთის ან მყესის პრობლემა
დაწყება	ნელა, თვეების ან წლების განმავლობაში	ხშირად კონკრეტული დღიდან ან დატვირთვის შემდეგ
ადგილი	საზარდული, ბარძაყის წინა ზედაპირი, ზოგჯერ მუხლი	კონკრეტული წერტილი, რომელიც შეხებით მტკივნეულია
დატვირთვა	სიარულით ძლიერდება, დასვენებით სუსტდება	ხშირად კონკრეტულ მოძრაობაზეა მიბმული
დილის შებოჭილობა	არის და მოკლეა, მოძრაობის დაწყებით ქრება	ჩვეულებრივ არ არის
მოძრაობის მოცულობა	მცირდება, პირველ რიგში შიგნით ბრუნვა	ჩვეულებრივ შენარჩუნებულია
ღამის ტკივილი	გვიან ეტაპზე ჩნდება	იშვიათია

ცხრილი ორიენტირისთვისაა და დიაგნოზს არ ცვლის. საბოლოო პასუხს გასინჯვა და რენტგენი იძლევა.

რომელ ნიშანზე ღირს ექიმთან მისვლა

თუ საზარდულის ტკივილი ან სახსრის შებოჭილობა ერთ კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება და თავისით არ იხსნება, გამოკვლევა უკვე გამართლებულია.

ცალკე ყურადღებას იმსახურებს:

• სიარულის დროს კოჭლობა, რომელსაც სხვები ამჩნევენ თქვენზე ადრე;
• წინდის ჩაცმის ან ფეხის მოხრის თანდათანობითი გაძნელება;
• ტკივილი, რომელიც ღამით გაღვიძებთ;
• ჩივილი, რომელიც წელის ან მუხლის მკურნალობაზე არ რეაგირებს;
• სიარულის დისტანციის შესამჩნევი შემცირება ბოლო რამდენიმე თვეში.

ცალკე ვახსენებ ერთ სიტუაციას: თუ საზარდულის ტკივილი მოულოდნელად და სწრაფად გაძლიერდა, განსაკუთრებით სტეროიდული პრეპარატების ხანგრძლივი მიღების ან ტრავმის ფონზე, გამოკვლევა გადავადებას არ ექვემდებარება. ასეთ დროს განიხილება ბარძაყის თავის ასეპტიური ნეკროზი, რომელიც სხვა ლოგიკით ვითარდება და სხვა ვადებს კარნახობს.

რა ხდება პირველ კონსულტაციაზე

პირველი კონსულტაცია დიაგნოზის დაზუსტებას და შემდეგი ნაბიჯის განსაზღვრას ემსახურება. BAU International Hospital-ში, ბათუმში, ის ჩვეულებრივ ოთხი ნაწილისგან შედგება:

1. საუბარი. როდის დაიწყო, სად ტკივა, რა აძლიერებს და რა ამსუბუქებს, რა შეიცვალა ყოველდღიურ ცხოვრებაში. მნიშვნელოვანია კონკრეტული მაგალითები: რამდენ ხანს დადიხართ შეჩერების გარეშე, გძინავთ თუ არა ღამით, რა მოქმედება გიჭირთ ყველაზე მეტად.
2. გასინჯვა. ვამოწმებ მოძრაობის მოცულობას, პირველ რიგში შიგნით ბრუნვას, რომელიც ყველაზე ადრე იზღუდება. ვაკვირდები სიარულის მანერას, ვამოწმებ სახსრის გაშლის უნარს და ვზომავ ფეხების სიგრძეს.
3. რენტგენი. სასახსრე ნაპრალის სიგანე, ძვლის სიმკვრივის ცვლილება და ოსტეოფიტები ერთად აჩვენებს, რა ეტაპზეა პროცესი. სურათი დგომაში კეთდება, რადგან დატვირთვის ქვეშ ნაპრალი რეალურ სიგანეს აჩვენებს. საჭიროების შემთხვევაში ემატება სხვა გამოკვლევა.
4. ახსნა და გეგმა. სურათს ერთად ვუყურებთ, შემდეგ ვმსჯელობთ, რა არის შემდეგი ნაბიჯი და რა ვადაში ღირს ხელახლა შემოწმება.

ერთი რამ აქვე უნდა აღინიშნოს: რენტგენზე დანახული ცვლილება და პაციენტის თვითშეგრძნება ყოველთვის ერთმანეთს არ ემთხვევა. კონსულტაციაზე მხვდება ადამიანი, რომელსაც სურათზე მძიმე სურათი აქვს და შედარებით კარგად დადის, და პირიქით. სწორედ ამიტომ გადაწყვეტილება მხოლოდ სურათზე დაყრდნობით არ მიიღება.

ექიმთან მისვლა ოპერაციას არ ნიშნავს. ქირურგიულ ჩარევას მკურნალობის უკიდურეს ფორმად ვუყურებ, და კონსულტაციის დიდი ნაწილი სწორედ იმაზეა, თუ რა შეიძლება გაკეთდეს ოპერაციის გარეშე. მკურნალობის საფეხურები, კონსერვატიულიდან ქირურგიულამდე, მკურნალობის გვერდზეა გაწერილი.

რა უნდა გახსოვდეთ

• მენჯ-ბარძაყის ართროზის პირველი ნიშნები ჩვეულებრივ შებოჭილობა და მოძრაობის შეზღუდვაა, და არა ძლიერი ტკივილი.
• ტკივილი ყველაზე ხშირად საზარდულშია და შეიძლება მუხლში გადავიდეს.
• ხრტილს ნერვები არ აქვს, ამიტომ პროცესის დასაწყისი უტკივნეულია.
• ნიშნები ყურადღების მიღმა რჩება, რადგან სხეული ცვლილებას შეუმჩნევლად ეგუება.
• რაც უფრო ადრე დაისმება დიაგნოზი, მით მეტი დრო რჩება ოპერაციის გარეშე მკურნალობას.

ერთი ნიშანი პასუხს არ იძლევა, სამი ან ოთხი ერთად კი უკვე შემოწმებას იმსახურებს. კონსულტაციაზე რენტგენს ერთად ვნახავთ და გეტყვით, რა ეტაპზეა სახსარი: ჩაწერა კონსულტაციაზე.