ცემენტიანი და უცემენტო ფიქსაცია: ვის რომელი უფრო შეეფერება

ცემენტიანი და უცემენტო ფიქსაცია განსხვავდება იმით, თუ როგორ მაგრდება იმპლანტი ძვალზე. ცემენტიანი ფიქსაციისას ძვალსა და იმპლანტს შორის სივრცეს ავსებს ძვლოვანი ცემენტი, რომელიც რამდენიმე წუთში მყარდება და მყარ დამაგრებას მაშინვე იძლევა. უცემენტო ფიქსაციისას იმპლანტი ძვალში მჭიდროდ ისმება, ხოლო შემდეგ ძვალი თანდათან ჩაიზრდება მის ფოროვან ზედაპირში. ორივე პრინციპი ფართოდ გამოიყენება და არჩევანი პაციენტის ძვლის ხარისხს ეყრდნობა.

რას ნიშნავს პროთეზის ფიქსაცია

ფიქსაცია არის ის, თუ როგორ ინარჩუნებს იმპლანტი პოზიციას ძვალში მრავალი წლის განმავლობაში. ეს არ არის მეორეხარისხოვანი ტექნიკური დეტალი: სწორედ ფიქსაციის მდგრადობა განსაზღვრავს, დარჩება თუ არა პროთეზი სტაბილური.

პროთეზს ორი ნაწილი აქვს, რომელიც ძვალს ეხება: მენჯში ჩასმული ჯამი და ბარძაყის ძვალში ჩასმული ღერო. თითოეული მათგანისთვის ფიქსაციის ტიპი ცალკე შეიძლება შეირჩეს.

პროთეზის აგებულება და მისი ნაწილების ფუნქცია ცალკე გვერდზეა აღწერილი: ენდოპროთეზი და მისი ნაწილები.

ორივე მეთოდი ათწლეულებია გამოიყენება. მათ შორის არჩევანი მოდაზე ან სიახლეზე დამოკიდებული არ არის: ის კონკრეტული პაციენტის ძვლის მდგომარეობას ეყრდნობა.

ფიქსაციის მდგრადობა ორ ეტაპად ფასდება. პირველია ადრეული სტაბილურობა, ანუ რამდენად მყარად ზის იმპლანტი ოპერაციისთანავე; მეორეა გრძელვადიანი სტაბილურობა, ანუ რამდენად შენარჩუნდება ეს მდგომარეობა წლების განმავლობაში. ორ ტიპს შორის განსხვავება სწორედ იმაშია, თუ როგორ აღწევს თითოეული ამ ორ ეტაპს.

ამ ტერმინოლოგიას პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. როცა პაციენტი კითხულობს, „რომელი უფრო მყარია“, პასუხი დამოკიდებულია იმაზე, რომელ ეტაპზეა საუბარი: ცემენტიანი ფიქსაცია მაშინვე უფრო მყარია, უცემენტო კი დროთა განმავლობაში ბიოლოგიურ დამაგრებას აღწევს.

როგორ მუშაობს ცემენტიანი ფიქსაცია

ცემენტიანი ფიქსაციისას ძვალსა და იმპლანტს შორის სივრცე ივსება ძვლოვანი ცემენტით, რომელიც ოპერაციის დროს მზადდება და რამდენიმე წუთში მყარდება.

ძვლოვანი ცემენტი წებო არ არის ჩვეულებრივი გაგებით. ის ავსებს არათანაბრობებს, ერგება ძვლის შიდა ფორმას და ქმნის მყარ, ერთგვაროვან საყრდენს. დამაგრება ხდება მექანიკურად: ცემენტი შედის ძვლის წვრილ ღრუებში და იქ მყარდება.

ცემენტიანი ფიქსაციის ძლიერი მხარეები:

• მყისიერი სტაბილურობა. დამაგრება ოპერაციისთანავე მყარია და ძვლის ჩაზრდას არ ელოდება.
• დამოუკიდებლობა ძვლის ხარისხისგან. სუსტ, გათხელებულ ძვალშიც საიმედო დამაგრებას იძლევა.
• ფორმის მოქნილობა. ცემენტი ავსებს არასწორ ფორმებს, რაც შეცვლილი ანატომიის დროს გამოსადეგია.

გასათვალისწინებელი მხარეც არსებობს: ცემენტის მომზადებას და გამყარებას ოპერაციის დროს ცალკე დრო სჭირდება, ხოლო შესაძლო განმეორებითი ჩარევისას ცემენტის მოცილება დამატებით ეტაპს წარმოადგენს.

ცემენტის გამყარების მომენტს ცალკე ყურადღება ეთმობა. ამ დროს ორგანიზმში ხდება ცვლილებები, რომლებსაც ანესთეზიოლოგი აკვირდება. სწორედ ამიტომ ცემენტიანი ფიქსაციისას ქირურგი და ანესთეზიოლოგი ამ ეტაპს წინასწარ ათანხმებენ. პაციენტისთვის ეს ეტაპი შეუმჩნეველია, გუნდისთვის კი დაგეგმილი.

პრაქტიკული შენიშვნა: ცემენტიანი ფიქსაცია არ ნიშნავს, რომ პროთეზი „უფრო სუსტია“ ან „უფრო ძველია“. ეს გავრცელებული მოსაზრებაა და ის არაზუსტია. მეთოდი დღემდე აქტიურად გამოიყენება მსოფლიოში და კონკრეტულ სიტუაციებში სწორედ ის არის სწორი არჩევანი.

როგორ მუშაობს უცემენტო ფიქსაცია

უცემენტო ფიქსაციისას იმპლანტი ძვალში მჭიდროდ ისმება, ისე რომ თავიდანვე მექანიკურად მყარად ზის. მისი ზედაპირი სპეციალურად ფოროვანია და დროთა განმავლობაში ძვალი ამ ფორებში ჩაიზრდება.

პროცესი ორეტაპიანია. პირველ ეტაპზე იმპლანტს პოზიციაში მჭიდრო ჩასმა ინარჩუნებს. მეორე ეტაპზე, კვირების განმავლობაში, ძვალი ჩაიზრდება ზედაპირში და დამაგრება ბიოლოგიური ხდება.

უცემენტო ფიქსაციის ძლიერი მხარეები:

• ბიოლოგიური დამაგრება. ძვალი და იმპლანტი ერთ სისტემად იქცევა.
• უცხო მასალის ნაკლები რაოდენობა. ცემენტის ფენა არ არსებობს.
• უპირატესობა განმეორებითი ჩარევისას. შესაძლო რევიზიისას ცემენტის მოცილება არ არის საჭირო.

გასათვალისწინებელი მხარე პირდაპირ ძვლის ხარისხს უკავშირდება: ძვლის ჩაზრდა მოითხოვს საკმარისად მკვრივ, ცოცხალ ძვალს. თუ ძვალი სუსტია, დამაგრება შეიძლება საიმედო არ იყოს.

მეორე გასათვალისწინებელი მხარე ადრეულ პერიოდს ეხება. სანამ ძვალი ჩაიზრდება, იმპლანტს მხოლოდ მჭიდრო ჩასმა აკავებს. ამიტომ უცემენტო ფიქსაციის შემდეგ დატვირთვის რეჟიმი ცალკე განისაზღვრება და ის ქირურგის ინსტრუქციით ხდება. უმეტეს შემთხვევაში სრული დატვირთვა ადრევე ნებადართულია, თუმცა ეს ინდივიდუალურია.

ცალკე აღსანიშნავია ბარძაყის ძვლის შიდა ფორმა. ღერო მჭიდროდ უნდა ჩაჯდეს არხში: თუ არხი ძალიან ფართოა ან არასწორი ფორმისაა, საჭირო მჭიდროობის მიღწევა ჭირს. ეს ხშირად სწორედ ის ფაქტორია, რომელიც არჩევანს ცემენტიანი ფიქსაციისკენ მიმართავს.

რით განსხვავდება ისინი ერთმანეთისგან

ორი ტიპის ფიქსაცია განსხვავდება იმით, რა იჭერს იმპლანტს ძვალში და როდის მიიღწევა საბოლოო დამაგრება: ცემენტიანისას ოპერაციისთანავე, უცემენტოსას კვირების განმავლობაში.

ნიშანი	ცემენტიანი	უცემენტო
დამაგრების პრინციპი	ცემენტი ავსებს სივრცეს	ძვალი ჩაიზრდება ზედაპირში
სტაბილურობა ოპერაციისთანავე	მყისიერი	მჭიდრო ჩასმას ეყრდნობა
საბოლოო დამაგრება	ოპერაციისთანავე	კვირების განმავლობაში
მოთხოვნა ძვლის ხარისხზე	დაბალი	მაღალი
ტიპური პაციენტი	უფროსი ასაკი, სუსტი ძვალი	უფრო ახალგაზრდა, მკვრივი ძვალი
განმეორებითი ჩარევა	ცემენტის მოცილება საჭიროა	ჩვეულებრივ უფრო მარტივი
ოპერაციის ხანგრძლივობა	ცემენტის გამყარებას დრო სჭირდება	ამ ეტაპის გარეშე

ცხრილი ორიენტირისთვისაა. ორივე ტიპის ფიქსაციას გრძელვადიანი შედეგები კარგად აქვს შესწავლილი და არცერთი მათგანი მეორეზე უპირობოდ უკეთესი არ არის. არჩევანს ძვლის მდგომარეობა განსაზღვრავს და არა მეთოდის უპირატესობა.

ცხრილში მოცემული „ტიპური პაციენტი“ წესი არ არის და მისი პირდაპირ საკუთარ თავზე გადმოტანა არასწორია. ასაკი ძვლის ხარისხის მხოლოდ ირიბი მაჩვენებელია: არსებობს სამოცდაათი წლის პაციენტი მკვრივი ძვლით და ორმოცდაათი წლის პაციენტი გათხელებული ძვლით. სწორედ ამიტომ ფასდება ძვალი და არა მხოლოდ პასპორტი.

რა განსაზღვრავს არჩევანს

არჩევანს განსაზღვრავს ძვლის ხარისხი, ასაკი, ანატომია და თანმხლები მდგომარეობები. გადაწყვეტილება წინასაოპერაციო დაგეგმვისას მიიღება, რენტგენის საფუძველზე.

ძირითადი ფაქტორები:

1. ძვლის სიმკვრივე. მკვრივი, ცოცხალი ძვალი უცემენტო ფიქსაციისთვის უკეთეს პირობებს ქმნის. გათხელებული ძვალი ცემენტიან ფიქსაციაზე მიუთითებს.
2. ასაკი. ასაკთან ერთად ძვლის სიმკვრივე ჩვეულებრივ მცირდება, თუმცა მკაცრი ასაკობრივი ზღვარი არ არსებობს. გადაწყვეტილებას ძვლის რეალური ხარისხი კარნახობს და არა დაბადების წელი: ერთსა და იმავე ასაკში ორ ადამიანს სრულიად განსხვავებული ძვალი შეიძლება ჰქონდეს.
3. ბარძაყის ძვლის შიდა ფორმა. სურათზე ჩანს, რამდენად ვიწროა ძვლის შიდა არხი და რამდენად კარგად მოერგება მას ღერო.
4. თანმხლები დაავადებები. ძვლის მეტაბოლიზმზე მოქმედი მდგომარეობები ცალკე გასათვალისწინებელია.
5. წინა ოპერაცია ან ტრავმა. შეცვლილი ანატომია არჩევანს ხშირად ცემენტიანი ფიქსაციისკენ მიმართავს.

მნიშვნელოვანი პრინციპი: არასწორად შერჩეული ფიქსაცია უფრო დიდი რისკია, ვიდრე თავად ტიპის არჩევანი. სწორედ ამიტომ არ არსებობს პასუხი „ეს ტიპი ყოველთვის უკეთესია“.

ძვლის ხარისხის შეფასება მხოლოდ სურათით არ მთავრდება. საბოლოო შეფასება ოპერაციის დროსაც ხდება: ქირურგი ხედავს და გრძნობს, როგორია ძვალი რეალურად. საჭიროების შემთხვევაში ის გეგმას ცვლის. ეს გავრცელებული სიტუაციაა და პაციენტს მასზე წინასწარ ვუხსნი.

ცალკე გასათვალისწინებელია ოსტეოპოროზი, ანუ ძვლის სიმკვრივის დაქვეითება. თუ ასეთი დიაგნოზი უკვე დასმულია ან ეჭვი არსებობს, ეს პირდაპირ მოქმედებს არჩევანზე და ხშირად საჭიროებს ცალკე გამოკვლევას და შესაბამის მკურნალობას, რომელსაც სხვა სპეციალისტი წარმართავს.

რა არის ჰიბრიდული ვარიანტი

ჰიბრიდული ვარიანტი ნიშნავს, რომ პროთეზის ორი ნაწილი სხვადასხვა პრინციპით მაგრდება: მაგალითად, ჯამი უცემენტოდ იდგმება, ღერო კი ცემენტით.

ლოგიკა მარტივია. ტაბუხის ფოსოს და ბარძაყის ძვლის მდგომარეობა ერთსა და იმავე პაციენტში შეიძლება განსხვავებული იყოს. თუ მენჯის ძვალი მკვრივია, ბარძაყის ძვალი კი გათხელებული, თითოეული ნაწილისთვის საკუთარი, ოპტიმალური გადაწყვეტილება მიიღება.

ჰიბრიდული ვარიანტი კომპრომისი არ არის. ის ცალკე გააზრებული არჩევანია და ფართოდ გამოიყენება.

პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად სწორედ ბარძაყის ღეროა ის ნაწილი, რომელიც ცემენტიან ფიქსაციას საჭიროებს, ხოლო მენჯის ჯამი უცემენტოდ იდგმება. მიზეზი ანატომიურია: მენჯის ძვალი ჩვეულებრივ უფრო მკვრივია და ძვლის ჩაზრდისთვის უკეთეს პირობებს ქმნის, ვიდრე ბარძაყის ძვლის შიდა არხი უფროს ასაკში.

არსებობს საპირისპირო ვარიანტიც, თუმცა ის უფრო იშვიათია. მნიშვნელოვანია პრინციპი და არა კომბინაცია: თითოეული ნაწილისთვის ირჩევა ის ფიქსაცია, რომელიც კონკრეტულ ძვალს შეესაბამება.

ცვლის თუ არა ფიქსაცია პროთეზის ვადას

ფიქსაციის ტიპი პროთეზის სამსახურის ვადაზე მოქმედი ერთ-ერთი ფაქტორია, მაგრამ არა ერთადერთი და არა ყველაზე მნიშვნელოვანი.

ვადაზე მოქმედებს იმპლანტის სწორი პოზიცია, ხახუნის წყვილის მასალა, პაციენტის აქტივობის დონე, სხეულის წონა და ძვლის მდგომარეობა წლების განმავლობაში. ფიქსაცია ამ სიაში ერთ-ერთია. თემა ცალკე გვერდზეა გაშლილი: რამდენ ხანს ძლებს ენდოპროთეზი.

პრაქტიკული დასკვნა ასეთია: სწორად შერჩეული და სწორად დაყენებული პროთეზი, ორივე ტიპის ფიქსაციით, ჩვეულებრივ დიდხანს მუშაობს. მთავარი კითხვა არა „ცემენტით თუ ცემენტის გარეშე“, არამედ „რა შეესაბამება ჩემს ძვალს“.

ერთი რამ ორივე ტიპისთვის ერთნაირად მოქმედებს: ფიქსაციის მდგრადობა დროთა განმავლობაში ძვლის მდგომარეობაზეა დამოკიდებული. თუ ძვლის სიმკვრივე წლების განმავლობაში კლებულობს, ეს ორივე ტიპის დამაგრებაზე აისახება. სწორედ ამიტომ არის საკონტროლო ვიზიტები და ძვლის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ოპერაციის შემდეგაც აქტუალური.

მიდგომის არჩევანი ამ საკითხს არ უკავშირდება: ერთი და იგივე ფიქსაცია შესაძლებელია სამივე მიდგომით. მიდგომების შედარება ამის შესახებ: წინა, ლატერალური და უკანა მიდგომა.

რა უნდა გახსოვდეთ

• ფიქსაცია არის ის, თუ როგორ მაგრდება იმპლანტი ძვალზე.
• ცემენტიანი ფიქსაცია მყარ დამაგრებას ოპერაციისთანავე იძლევა.
• უცემენტო ფიქსაციისას ძვალი კვირების განმავლობაში ჩაიზრდება იმპლანტში.
• არჩევანს ძვლის ხარისხი, ასაკი და ანატომია განსაზღვრავს.
• ჰიბრიდული ვარიანტი გავრცელებულია და კომპრომისს არ ნიშნავს.

ფიქსაციის ტიპს თქვენი ძვალი კარნახობს და არა პასპორტში მითითებული ასაკი. კონსულტაციაზე რენტგენს ერთად ვნახავთ და გეტყვით, რომელი ვარიანტია დაგეგმილი: ჩაწერა კონსულტაციაზე.