მხრის ტკივილი: მიზეზები და მკურნალობა ოპერაციის გარეშე

მხრის ტკივილი ყველაზე ხშირად მხრის მყესების, ანუ როტატორული მანჟეტის, გადატვირთვით ან ანთებით არის გამოწვეული. სხვა ხშირი მიზეზებია „გაყინული მხარი“, ართროზი და კისრიდან გადაცემული ტკივილი. უმეტეს შემთხვევაში მხრის ტკივილი ოპერაციის გარეშე იმართება: ვარჯიშით, დატვირთვის შეცვლით და, საჭიროების შემთხვევაში, ინექციით.

რატომ მტკივა მხარი

მხარი სხეულის ყველაზე მოძრავი სახსარია. ამ მოძრაობის ფასი ის არის, რომ მის სტაბილურობას ძვალი კი არა, კუნთები და მყესები უზრუნველყოფს. სწორედ ამიტომ მხრის ტკივილის უმეტესობა რბილი ქსოვილიდან მოდის და არა ძვლიდან.

მიზეზი	ვის ემართება ხშირად	ტიპური ნიშანი
მყესის გადატვირთვა ან ანთება	ვინც ხელს ხშირად იწევს თავს ზემოთ	ტკივილი ხელის აწევისას და ღამით, ამ მხარზე წოლისას
მყესის გაგლეჯა	ხანდაზმულ ასაკში ცვეთის გამო, ახალგაზრდაში ტრავმის შემდეგ	ხელის აწევა სუსტდება
„გაყინული მხარი“	შუა ასაკში, ხშირად შაქრიანი დიაბეტის ფონზე	მოძრაობა ყველა მიმართულებით იზღუდება
ართროზი	ხანდაზმულ ასაკში	შებოჭილობა, ხრაშუნი, თანდათან მზარდი ტკივილი
ამოვარდნილობა	ტრავმის შემდეგ, ხშირად ახალგაზრდებში	მხრის ფორმა იცვლება, მოძრაობა შეუძლებელია
კისრიდან გადაცემული ტკივილი	ნებისმიერ ასაკში	ტკივილი მკლავში ჩადის, ხშირად თითების დაბუჟებით

როტატორული მანჟეტი ოთხი კუნთის მყესია, რომლებიც მხრის ძვლის თავს ბეჭის სასახსრე ფოსოში აჩერებს. ხელის თავს ზემოთ აწევისას ეს მყესები ვიწრო სივრცეში მოძრაობს და ხშირი გამეორებით ღიზიანდება. ამიტომ მხრის ტკივილი ხშირია მხატვრებთან, მზარეულებთან, მოცურავეებთან და ყველასთან, ვინც ხელს დიდხანს თავს ზემოთ იჭერს.

მყესი თუ „გაყინული მხარი“: როგორ განვასხვავოთ

„გაყინული მხარი“ (ადჰეზიური კაფსულიტი) არის მხრის სასახსრე კაფსულის ანთება და შემჭიდროება, რომლის დროსაც სახსარი თანდათან ყველა მიმართულებით იზღუდება. ის მყესის პრობლემას წააგავს, მაგრამ მკურნალობა და ვადები განსხვავდება.

ყველაზე მარტივი განმასხვავებელი ნიშანი ის არის, შეუძლია თუ არა სხვას თქვენი ხელის აწევა:

ნიშანი	მყესის პრობლემა	„გაყინული მხარი“
ხელს თვითონ ვერ იწევთ	ხშირად	დიახ
სხვა გიწევთ ხელს	ჩვეულებრივ შესაძლებელია, ტკივილით	შეზღუდულია, სახსარი თითქოს „ჩაკეტილია“
ხელის ზურგს უკან წაღება	ტკივილით	ძალიან ძნელი
მიმდინარეობა	კვირები ან თვეები, ვარჯიშზე კარგად პასუხობს	თვეები, სამ ფაზად

„გაყინული მხარი“ ჩვეულებრივ სამ ფაზას გადის: ჯერ ტკივილი ჭარბობს, შემდეგ შებოჭილობა, ბოლოს კი მოძრაობა თანდათან ბრუნდება. უმეტეს შემთხვევაში ის თავისით გადის, მაგრამ ნელა, და მკურნალობის მიზანი ამ გზის შემსუბუქებაა.

რატომ მტკივა მხარი ღამით

ღამის ტკივილი მხრის მყესების გაღიზიანების ერთ-ერთი ყველაზე ტიპური ნიშანია. მხარზე წოლისას მყესი ზეწოლას განიცდის, ხოლო მოსვენებისას ანთება უფრო იგრძნობა, რადგან ყურადღებას არაფერი ფანტავს.

სანამ მკურნალობა იმოქმედებს, რამდენიმე მარტივი რამ გეხმარებათ: დაიძინეთ ჯანმრთელ მხარეზე ან ზურგზე, მტკივანი ხელის ქვეშ ბალიში დადეთ და ძილის წინ ხელი თავს ზემოთ ნუ აიტანეთ. ღამის ტკივილზე ზოგადად ცალკე დავწერე: ღამის ტკივილი.

როგორ იმკურნალება მხრის ტკივილი ოპერაციის გარეშე

მხრის ტკივილის უმეტესობა კონსერვატიულად იმართება. გეგმა ჩვეულებრივ რამდენიმე ნაწილისგან შედგება:

რა	რას აკეთებს
დატვირთვის შეცვლა	დროებით ამცირებს იმ მოძრაობას, რომელიც მყესს აღიზიანებს, განსაკუთრებით თავს ზემოთ მუშაობას
სავარჯიშოები	აძლიერებს ბეჭისა და მხრის სტაბილიზატორ კუნთებს, რომლებიც მყესს ადგილზე აჩერებს
ფიზიოთერაპია	აღადგენს მოძრაობის მოცულობას და ასწორებს მხრის მუშაობის მექანიკას
მედიკამენტი	ხანმოკლე დროით აკონტროლებს ტკივილსა და ანთებას
ინექცია	ზოგ შემთხვევაში ამცირებს ანთებას და დროს იძლევა ვარჯიშისთვის

ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი ვარჯიშია. ინექცია და მედიკამენტი ტკივილს ამცირებს, მაგრამ მხრის მექანიკას ვერ ასწორებს; სწორედ ვარჯიში აბრუნებს ბალანსს იმ კუნთებს შორის, რომლებიც სახსარს მართავს. ინექციებზე დეტალურად: ინექციური თერაპია.

მოთმინება აუცილებელია. მყესი ნელა იხორცება და შედეგი ჩვეულებრივ რამდენიმე კვირაში იწყებს გამოჩენას, სრული აღდგენა კი ზოგჯერ რამდენიმე თვეს მოითხოვს. ამიტომ გეგმას თავიდანვე აქვს განმეორებითი ვიზიტის თარიღი: ვნახავთ, რა შეიცვალა, და საჭიროებისას გეგმას შევცვლით.

როდის სჭირდება მხარს ქირურგი

ოპერაცია მხრის ტკივილის მცირე ნაწილს სჭირდება. ყველაზე ხშირად ეს ისეთი შემთხვევებია:

• ტრავმის შემდეგ მყესი გაიგლიჯა და ხელის აწევა შესამჩნევად დასუსტდა, განსაკუთრებით აქტიურ ადამიანთან;
• მხარი არაერთხელ ამოვარდა;
• ართროზი იმდენად არის გამოხატული, რომ ტკივილი და შეზღუდვა ყოველდღიურ ცხოვრებას ართულებს;
• სწორად ჩატარებულმა კონსერვატიულმა მკურნალობამ შედეგი არ მოიტანა.

მხრის ოპერაციას არ ვაკეთებ: ქირურგიულ ჩარევას მხოლოდ მენჯ-ბარძაყის სახსარზე ვასრულებ. ასეთ შემთხვევაში მხრის ქირურგთან გაგამისამართებთ და თან გაგატანთ ყველაფერს, რაც კონსულტაციაზე გაირკვა. რატომ არის ეს საზღვარი ასე გავლებული, აქ ავხსენი: ორთოპედ-ტრავმატოლოგის კონსულტაცია.

როდის არ უნდა დაელოდოთ

• მარცხენა მხრის ან მკლავის ტკივილს ახლავს გულმკერდის ტკივილი, ქოშინი ან ცივი ოფლი. დარეკეთ 112-ზე: გულის შეტევა ზოგჯერ სწორედ ასე იწყება.
• ტრავმის შემდეგ მხრის ფორმა შეიცვალა ან ხელის მოძრაობა შეუძლებელია;
• ტრავმის შემდეგ ხელის აწევა უეცრად დასუსტდა: ზოგ შემთხვევაში დროულობა მნიშვნელოვანია;
• მხარი გაწითლდა, ცხელია და ცხელება გაქვთ;
• ხელი დაბუჟდა, დასუსტდა ან ფერი შეეცვალა.

რა უნდა გახსოვდეთ

• მხრის ტკივილის ყველაზე ხშირი წყარო მყესებია და არა ძვალი.
• „გაყინულ მხარს“ მოძრაობა ყველა მიმართულებით ეზღუდება; მყესის პრობლემისას კი სხვას ჩვეულებრივ შეუძლია თქვენი ხელის აწევა.
• ვარჯიში მხრის მკურნალობის მთავარი ნაწილია; ინექცია და მედიკამენტი მას ეხმარება, მაგრამ ვერ ცვლის.
• ოპერაცია მცირე ნაწილს სჭირდება და ასეთ შემთხვევაში მხრის ქირურგთან გაგამისამართებთ.
• მარცხენა მხრის ტკივილი გულმკერდის ტკივილთან ერთად გადაუდებელი მდგომარეობაა.

სხვა სახსრების ტკივილზე ზოგადად: სახსრის ტკივილი. თუ მხარი ერთ კვირაზე მეტია გტკივათ, ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე.