სახსრის ტკივილი: რა იწვევს და როდის მივიდე ექიმთან

სახსრის ტკივილი არის ტკივილი სახსარში ან მის გარშემო, რომელსაც ყველაზე ხშირად გადატვირთვა, ტრავმა, ართროზი ან ანთებითი დაავადება იწვევს. უმეტეს შემთხვევაში ის ოპერაციის გარეშე იმართება. ექიმთან მისვლის საკმარისი მიზეზია ტკივილი ან შებოჭილობა, რომელიც ერთ კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება და თავისით არ იკლებს.

რა იწვევს სახსრის ტკივილს

სახსარი რამდენიმე ნაწილისგან შედგება: ძვლის ბოლოები, რომლებსაც ხრტილი ფარავს, სასახსრე ჩანთა, იოგები, მყესები და კუნთები. ტკივილი შეიძლება ნებისმიერი მათგანიდან მოდიოდეს და მიზეზის გარკვევა მკურნალობის პირველი ნაბიჯია.

მიზეზი	ტიპური სურათი
გადატვირთვა	ტკივილი ახალი ან გაძლიერებული აქტივობის შემდეგ ჩნდება და მოსვენებისას იკლებს
ტრავმა	ტკივილი კონკრეტული მომენტიდან იწყება: დაცემა, მოტრიალება, დარტყმა; ხშირად შეშუპებით
ართროზი	ტკივილი წლების განმავლობაში თანდათან მატულობს და დატვირთვისას ძლიერდება
ანთებითი ართრიტი	რამდენიმე სახსარი ერთდროულად, ხანგრძლივი დილის შებოჭილობა, შეშუპება მოსვენებისასაც
მყესის ანთება ან ბურსიტი	ტკივილი ერთ წერტილშია და კონკრეტული მოძრაობისას ჩნდება
გადაცემული ტკივილი	ტკივილი სახსარში იგრძნობა, წყარო კი სხვაგანაა

გადატვირთვა ყველაზე ხშირი და ყველაზე უწყინარი მიზეზია. ახალი ვარჯიში, გრძელი გასეირნება, ბაღში მუშაობა ან დიდხანს მუხლებზე დგომა სახსარს და მის გარშემო მყესებს ისეთ დატვირთვას აძლევს, რომელსაც ისინი მიჩვეული არ არიან. ასეთი ტკივილი ჩვეულებრივ რამდენიმე დღეში თავისით იკლებს.

ბურსიტი არის ლორწოვანი ჩანთის ანთება. ეს პატარა, სითხით სავსე ბალიშია, რომელიც მყესსა და ძვალს შორის ხახუნს ამცირებს. მისი ტკივილი ხშირად სახსრის ტკივილად აღიქმება, თუმცა თვითონ სახსარი ჯანმრთელია.

ართროზი თუ ართრიტი: როგორ განვასხვავოთ

ეს ორი სიტყვა ერთმანეთს ჰგავს, მაგრამ სხვადასხვა დაავადებაა. ართროზი არის ხრტილის თანდათანობითი ცვეთა, რომელიც წლების განმავლობაში ვითარდება. ართრიტი კი სახსრის ანთებაა, რომლის მიზეზიც ხშირად იმუნური სისტემაა.

ყველაზე მარტივი ორიენტირი დილის შებოჭილობაა:

ნიშანი	ართროზი	ანთებითი ართრიტი
დილის შებოჭილობა	მოკლე, ჩვეულებრივ 30 წუთში იხსნება	30 წუთზე მეტი, ხშირად 1 საათი და მეტიც
როდის მტკივა	დატვირთვისას, დღის ბოლოს	მოსვენებისასაც და ღამითაც
რამდენი სახსარი	ხშირად ერთი ან ორი დამჭერი სახსარი	ხშირად რამდენიმე ერთდროულად
შეშუპება	ზომიერი	გამოხატული, სახსარი ხშირად თბილია

ეს ორიენტირია და არა დიაგნოზი. ანთებითი დაავადების ეჭვისას რევმატოლოგთან გაგამისამართებთ, რადგან მისი მკურნალობა სხვა სპეციალობის საქმეა. ორივე მდგომარეობაზე დეტალურად: ართროზი თუ ართრიტი.

ტკივილი, რომელიც სხვა ადგილიდან მოდის

ყველა ტკივილი იქ არ იწყება, სადაც იგრძნობა. ამას გადაცემული ტკივილი ჰქვია და ორთოპედიაში ის ხშირია:

• მუხლის ტკივილი, რომლის წყაროც მენჯ-ბარძაყის სახსარია: მუხლი მტკივა, პრობლემა კი მენჯ-ბარძაყის სახსარშია;
• მხრისა და მკლავის ტკივილი, რომელიც კისრიდან მოდის;
• ბარძაყისა და ფეხის ტკივილი, რომელიც წელიდან ვრცელდება: წელის ტკივილი თუ მენჯ-ბარძაყის სახსარი.

სწორედ ამიტომ გასინჯვა მხოლოდ იმ ადგილით არ შემოიფარგლება, სადაც გტკივათ. მუხლის სურათი ნორმაში შეიძლება იყოს, პრობლემა კი უფრო მაღლა, მენჯ-ბარძაყის სახსარში იყოს.

რა შეგიძლიათ თავად გააკეთოთ პირველ დღეებში

თუ ტკივილი გადატვირთვის ან მსუბუქი ტრავმის შემდეგ დაიწყო და ქვემოთ ჩამოთვლილი გადაუდებელი ნიშნები არ არის, პირველი დღეები ჩვეულებრივ სახლში იმართება:

• შეამცირეთ ის მოძრაობა, რომელიც ტკივილს იწვევს, მაგრამ სრულად ნუ გაჩერდებით. ხანგრძლივი უმოძრაობა კუნთს ასუსტებს და შებოჭილობას ზრდის.
• ცივი კომპრესი ტრავმის შემდეგ პირველ დღეებში შეშუპებას ამცირებს. ყინული კანზე პირდაპირ არ დადოთ: ქსოვილში გახვიეთ.
• თბილი კომპრესი ქრონიკული შებოჭილობისას ხშირად უფრო სასიამოვნოა, ვიდრე ცივი.
• ტკივილგამაყუჩებელი მოკლე დროით გამოგადგებათ, მაგრამ ის ტკივილს ფარავს და მიზეზს არ მკურნალობს. თუ სხვა მედიკამენტს იღებთ ან კუჭის, თირკმლის ან გულის დაავადება გაქვთ, ექიმს ჯერ ჰკითხეთ.

როდის მივიდე ორთოპედ-ტრავმატოლოგთან

ზოგადი წესი მარტივია: ტკივილი ან შებოჭილობა, რომელიც ერთ კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება და თავისით არ იკლებს, ექიმთან მისვლის საკმარისი მიზეზია. დაგეგმილ კონსულტაციაზე ჩაწერა ასევე ღირს, თუ:

• ტკივილი ღამით გაღვიძებთ (ღამის ტკივილი ცალკე თემაა);
• სახსარი ბოლომდე აღარ იხრება ან აღარ იშლება;
• სიარულის მანერა შეგეცვალათ ან კოჭლობთ;
• სახსარი თითქოს „იჭედება“ ან „გიცდებათ“;
• ტკივილი ერთ სახსარში კი არა, რამდენიმეში ერთდროულად გაქვთ;
• ტრავმიდან დრო გავიდა, მაგრამ ფუნქცია ბოლომდე არ დაბრუნდა.

ტკივილს ადამიანი ადვილად ეჩვევა. ამის ფასი ის არის, რომ ადრეულ ეტაპზე მარტივად სამართავი პრობლემა თანდათან რთულდება: სხეული მოძრაობას იცვლის, კუნთი სუსტდება და იტვირთება ის, რაც ამისთვის არ არის გათვლილი.

როდის არ უნდა დაელოდოთ

შემდეგ შემთხვევებში დაგეგმილ ვიზიტს ნუ დაელოდებით და გადაუდებელ დახმარებას მიმართეთ:

• სახსარი უეცრად გასივდა, გაწითლდა და ცხელია, განსაკუთრებით ცხელებასთან ერთად: ეს შეიძლება სახსრის ინფექცია იყოს;
• ტრავმის შემდეგ კიდურზე დაყრდნობა შეუძლებელია ან ის დეფორმირებულია;
• კიდური დაბუჟდა, დასუსტდა ან ფერი შეეცვალა;
• ტკივილი უეცარია, ძალიან ძლიერი და არაფრით ცხრება.

თუ მხრის ან მკლავის ტკივილს ახლავს გულმკერდის ტკივილი, ქოშინი ან ცივი ოფლი, დარეკეთ 112-ზე: გულის შეტევა ზოგჯერ სწორედ ასე იწყება.

რას ვაკეთებ კონსულტაციაზე

კონსულტაცია ყველა სახსრისთვის ერთნაირად იწყება: მოგისმენთ, გაგსინჯავთ და მხოლოდ მაშინ დაგინიშნავთ გამოკვლევას, როცა ის კონკრეტულ კითხვას პასუხობს. ბოლოს გექნებათ მკურნალობის გეგმა: რა გააკეთოთ ახლა და როდის შევხვდებით ხელახლა. რას მოიცავს კონსერვატიული მკურნალობა, აქ წერია: მკურნალობის გზები.

კონსერვატიულად ნებისმიერი სახსრის პაციენტს ვიღებ. თითო თემაზე ცალკე დავწერე:

• მხრის ტკივილი
• მუხლის ტკივილი
• წელისა და კისრის ტკივილი
• სქოლიოზი
• ხელისა და მაჯის ტკივილი
• ტერფისა და კოჭის ტკივილი

ოპერაციას მხოლოდ მენჯ-ბარძაყის სახსარზე ვაკეთებ. თუ სხვა სახსარს ქირურგიული ჩარევა სჭირდება, იმ მიმართულების სპეციალისტთან გაგამისამართებთ. ეს საზღვარი დეტალურად აქ მაქვს ახსნილი: ორთოპედ-ტრავმატოლოგის კონსულტაცია.

რა უნდა გახსოვდეთ

• სახსრის ტკივილის ყველაზე ხშირი მიზეზი გადატვირთვაა და ის ჩვეულებრივ რამდენიმე დღეში იკლებს.
• ერთ კვირაზე მეტი ხნის ტკივილი ან შებოჭილობა ექიმთან მისვლის საკმარისი მიზეზია.
• ხანგრძლივი დილის შებოჭილობა და რამდენიმე გასიებული სახსარი ანთებით დაავადებაზე მიუთითებს.
• ტკივილი ზოგჯერ სხვა ადგილიდან მოდის, ამიტომ გასინჯვა ფართოა.
• ცხელი, გაწითლებული და უეცრად გასიებული სახსარი გადაუდებელი მდგომარეობაა.

თუ არ იცით, საჭიროა თუ არა ექიმთან მისვლა, ჩაწერა კონსულტაციაზე სწორედ ამ კითხვაზე პასუხისთვისაა.