ქუსლის დეზი და პლანტარული ფასციიტი: რატომ მტკივა ქუსლი დილით

დილის პირველ ნაბიჯზე ქუსლის ძლიერი ტკივილი ყველაზე ხშირად პლანტარული ფასციიტია: ტერფის ქვედა ზედაპირზე გაჭიმული ფასციის გადატვირთვა. „დეზი“, ანუ ქუსლის ძვლოვანი წანაზარდი, ტკივილის მიზეზი იშვიათად არის. უმეტესობას ყოველდღიური გაჭიმვა, სწორი ფეხსაცმელი და დატვირთვის შეცვლა შველის, თუმცა გამოჯანმრთელებას ხშირად თვეები სჭირდება.

რა არის პლანტარული ფასციიტი

პლანტარული ფასცია მკვრივი ქსოვილის ზოლია, რომელიც ქუსლიდან თითებამდე, ტერფის ქვედა ზედაპირზეა გაჭიმული. ის ტერფის თაღს იჭერს და ყოველ ნაბიჯზე დატვირთვას იღებს.

პლანტარული ფასციიტი ფასციის გადატვირთვაა იმ ადგილას, სადაც ის ქუსლის ძვალს ემაგრება. ტიპური სურათი ასეთია:

• ძლიერი ტკივილი დილის პირველ ნაბიჯებზე ან დიდხანს ჯდომის შემდეგ ადგომისას;
• ტკივილი იკლებს, როცა „გაივლით“, მაგრამ დღის ბოლოს ან დიდხანს დგომის შემდეგ ბრუნდება;
• მტკივნეული წერტილი ქუსლის ქვეშ, უფრო შიგნითა მხარეს.

დეზი თუ ფასციიტი: რას აჩვენებს რენტგენი

რენტგენზე ხშირად ჩანს ქუსლის ძვლოვანი წანაზარდი, რომელსაც ხალხში „დეზს“ ან „შპორას“ ეძახიან. ის ტკივილის გარეშეც ხშირია და თავისთავად ტკივილს ვერ ხსნის: ბევრს აქვს წანაზარდი და ქუსლი არ სტკივა, ბევრს კი სტკივა და წანაზარდი არ აქვს.

ამიტომ მკურნალობა წანაზარდს კი არა, ფასციას მიემართება, და „დეზის“ ამოღება ჩვეულებრივ საჭირო არ არის. ექოსკოპიაზე კი ჩანს ის, რაც მართლა ხდება: ფასციის გასქელება მიმაგრების ადგილას.

ვის ემართება ხშირად

• ვინც დიდხანს დგას მყარ იატაკზე;
• ვისაც წონა ბოლო დროს მოემატა;
• ვინც სირბილი ან სიარული უეცრად გაზარდა;
• ვისაც წვივის კუნთი დაჭიმული აქვს და ტერფი ზემოთ ცუდად იხრება;
• ვინც ბრტყელ, მყარ ფეხსაცმელს ან გაცვეთილ სპორტულ ფეხსაცმელს ატარებს.

როგორ იმკურნალება ოპერაციის გარეშე

რა	რას აკეთებს
გაჭიმვა	წვივისა და ფასციის ყოველდღიური გაჭიმვა ამცირებს დაჭიმულობას ქუსლზე
ფეხსაცმელი	რბილი, ოდნავ ამაღლებული ქუსლი და საყრდენი თაღისთვის
ჩასადები	ანაწილებს დატვირთვას და ამცირებს ზეწოლას ქუსლზე
დატვირთვის შეცვლა	დროებით ამცირებს სირბილს და დიდხანს დგომას
წონის კონტროლი	ამცირებს დატვირთვას ფასციაზე ყოველ ნაბიჯზე
დარტყმით-ტალღური თერაპია	განიხილება, როცა სხვა მეთოდები არ კმარა; კეთდება ბაუ-ს რეაბილიტაციის ცენტრში
ინექცია	ზოგ შემთხვევაში, ექოსკოპიის კონტროლით

ყველაზე მნიშვნელოვანი ყოველდღიური გაჭიმვა და სწორი ფეხსაცმელია: მათ ვერც ერთი პროცედურა ვერ ჩაანაცვლებს. ინექცია კი დამხმარეა. სტეროიდი ტკივილს ხშირად სწრაფად ამცირებს, მაგრამ მისი ხშირი გამეორება ქუსლის ქვეშ ცხიმოვან ბალიშს ათხელებს, ამიტომ მას იშვიათად ვაკეთებ. ხანგრძლივი ტკივილისას განიხილება PRP. სტეროიდულ ინექციაზე: ბლოკადა.

სავარჯიშოები ქუსლისთვის

ეს სავარჯიშოები რამდენჯერმე დღეში კეთდება, განსაკუთრებით დილით, ადგომამდე. გაჭიმვა ნელი უნდა იყოს და მკვეთრ ტკივილს არ უნდა იწვევდეს.

1. ფასციის გაჭიმვა ადგომამდე. საწოლზე ჯდომისას მტკივანი ფეხი მეორეზე გადაიდეთ, თითები ხელით ზემოთ, თქვენკენ გადაწიეთ და რამდენიმე წამით გააჩერეთ. ტერფის ქვედა ზედაპირზე დაჭიმულობა უნდა იგრძნოთ.
2. წვივის გაჭიმვა კედელთან. კედლისკენ დადექით, მტკივანი ფეხი უკან დადგით, ქუსლი იატაკზე დააჭირეთ და სხეული წინ, კედლისკენ გადაწიეთ, სანამ წვივში დაჭიმულობას იგრძნობთ.
3. ბოთლის გორება. სკამზე ჯდომისას ტერფის ქვედა ზედაპირით პატარა ბოთლი ან ბურთი წინ და უკან აგორეთ. გაცივებული ბოთლი ტკივილსაც ამცირებს, ოღონდ თუ დიაბეტის გამო ტერფის მგრძნობელობა დაქვეითებული გაქვთ, ცივი ბოთლი არ გამოიყენოთ.

როდის არის საჭირო სხვა გამოკვლევა

ქუსლის ყველა ტკივილი ფასციიტი არ არის. ექიმთან მიდით, თუ:

• ქუსლი ტრავმის, დაცემის ან ხტომის შემდეგ ასტკივდა;
• ტკივილი ღამით, მოსვენებისას აწუხებთ;
• ქუსლი შესივდა ან ცხელია;
• ტერფი იწვის ან ბუჟდება: ეს ნერვის ნიშანი შეიძლება იყოს;
• ორივე ქუსლი და სხვა სახსრებიც გტკივათ: ეს ანთებითი დაავადების ნიშანი შეიძლება იყოს, იხ. ართროზი თუ ართრიტი;
• შაქრიანი დიაბეტი გაქვთ და ტერფზე ჭრილობა ან სიწითლე გაჩნდა.

რა უნდა გახსოვდეთ

• დილის პირველ ნაბიჯზე ქუსლის ტკივილი ყველაზე ხშირად პლანტარული ფასციიტია.
• „დეზი“ ტკივილის გარეშეც ხშირია და მისი ამოღება ჩვეულებრივ საჭირო არ არის.
• საფუძველი ყოველდღიური გაჭიმვა, სწორი ფეხსაცმელი და დატვირთვის შეცვლაა.
• დარტყმით-ტალღური თერაპია და ინექცია დამხმარეა, როცა ეს არ კმარა.
• გამოჯანმრთელებას თვეები სჭირდება, მაგრამ უმეტესობა ოპერაციის გარეშე მთავრდება.

ტერფისა და კოჭის სხვა ტკივილზე: ტერფისა და კოჭის ტკივილი. თუ ქუსლი ერთ კვირაზე მეტ ხანს გტკივათ, ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე.