მუხლის ტკივილი: მიზეზები და მკურნალობა ოპერაციის გარეშე

მუხლის ტკივილი ყველაზე ხშირად ართროზით (გონართროზით), მენისკის ასაკობრივი დაზიანებით ან მუხლის ჯამის გადატვირთვით არის გამოწვეული. ზოგჯერ მისი წყარო მუხლში კი არა, მენჯ-ბარძაყის სახსარშია. მუხლის ტკივილის უმეტესობა ოპერაციის გარეშე იმართება: კუნთების გაძლიერებით, წონის კონტროლით და, საჭიროების შემთხვევაში, ინექციით.

რატომ მტკივა მუხლი

მუხლი სხეულის ყველაზე დიდი სახსარია და სიარულისას, კიბეზე და ჩაჯდომისას დიდ დატვირთვას იღებს. მისი ტკივილის მიზეზი ხშირად ასაკსა და ტკივილის დაწყების ხასიათზეა დამოკიდებული.

მიზეზი	ვის ემართება ხშირად	ტიპური ნიშანი
ართროზი (გონართროზი)	შუა და ხანდაზმულ ასაკში	დატვირთვისას მზარდი ტკივილი, დილის მოკლე შებოჭილობა, ხრაშუნი
მუხლის ჯამის გადატვირთვა	ახალგაზრდებსა და აქტიურ ადამიანებში	ტკივილი ჯამის ირგვლივ, კიბეზე და დიდხანს ჯდომის შემდეგ
მენისკის ასაკობრივი დაზიანება	შუა და ხანდაზმულ ასაკში	ტკივილი სახსრის შიგნითა ან გარეთა ნაპირზე, ხშირად მკვეთრი ტრავმის გარეშე
იოგის დაზიანება	სპორტსმენებსა და ახალგაზრდებში	ტრავმის მომენტში „ტკაცუნი“, სწრაფი შეშუპება, მუხლი „გიცდებათ“
ბურსიტი	ვინც დიდხანს მუხლებზე დგას	შეშუპება ჯამის წინ, ზეწოლისას ტკივილი
გადაცემული ტკივილი	ნებისმიერ ასაკში	მუხლი მტკივა, წყარო კი მენჯ-ბარძაყის სახსარშია

გონართროზი არის მუხლის სახსრის ართროზი, ანუ ხრტილის თანდათანობითი ცვეთა. ის წლების განმავლობაში ვითარდება და ტკივილიც თანდათან მატულობს. ართროზისას დილის შებოჭილობა ჩვეულებრივ მოკლეა და ნახევარ საათში იხსნება; თუ ის დიდხანს გრძელდება და რამდენიმე სახსარი სივდება, ეს უფრო ანთებით დაავადებაზე მიუთითებს. ამ ორის გარჩევაზე: ართროზი თუ ართრიტი.

მუხლი მტკივა, პრობლემა კი მენჯ-ბარძაყის სახსარშია

ეს შემთხვევა ცალკე უნდა ითქვას, რადგან ის ხშირად გამორჩება ხოლმე. მენჯ-ბარძაყის სახსრის ნერვები ტკივილს ბარძაყის გავლით მუხლამდე ატარებს. ადამიანი მუხლს უჩივის, მუხლის რენტგენი ნორმაშია და მკურნალობა შედეგს არ იძლევა, რადგან მკურნალობენ იქ, სადაც პრობლემა არ არის.

ამიტომ მუხლის ტკივილისას ყოველთვის მენჯ-ბარძაყის სახსარსაც ვსინჯავ. დეტალურად: მუხლი მტკივა, პრობლემა კი მენჯ-ბარძაყის სახსარშია.

მენისკის დაზიანება: ყოველთვის ოპერაცია არ არის საჭირო

მენისკი ხრტილოვანი ბალიშია, რომელიც მუხლში ბარძაყისა და წვივის ძვლებს შორის დატვირთვას ანაწილებს. ახალგაზრდაში ის ჩვეულებრივ ტრავმით ზიანდება, მოტრიალებისას. შუა და ხანდაზმულ ასაკში კი მენისკის დაზიანება ხშირად ცვეთის ნაწილია და MRI-ზე ტკივილის გარეშეც ჩანს.

ასაკობრივი დაზიანებისას პირველი არჩევანი ვარჯიშია და ბევრ ადამიანს მეტი არ სჭირდება. ოპერაცია განიხილება, როცა მუხლი ნამდვილად „იჭედება“ და ვერ იშლება, ან როცა ახალგაზრდას ტრავმის შემდეგ აქვს დაზიანება, რომელიც მუხლის სტაბილურობას არღვევს.

როგორ იმკურნალება მუხლის ტკივილი ოპერაციის გარეშე

რა	რას აკეთებს
ბარძაყის წინა კუნთის გაძლიერება	კუნთი მუხლს დატვირთვისგან იცავს; ეს მკურნალობის ერთ-ერთი მთავარი ნაწილია
მენჯის კუნთების ვარჯიში	ასწორებს მუხლის ღერძს სიარულისას და კიბეზე
წონის კონტროლი	ამცირებს დატვირთვას მუხლზე ყოველ ნაბიჯზე
დატვირთვის შეცვლა	დროებით ამცირებს ხტომას, სირბილს მყარ ზედაპირზე და ღრმა ჩაჯდომას
მედიკამენტი	ხანმოკლე დროით აკონტროლებს ტკივილსა და ანთებას
ინექციური თერაპია	ზოგ შემთხვევაში ამცირებს ტკივილს და დროს იძლევა ვარჯიშისთვის

მუხლის ტკივილის მკურნალობა ყველაზე ხშირად ბარძაყის კუნთზე დგას. სუსტი კუნთი დატვირთვას ვეღარ იღებს და ის პირდაპირ სახსარზე გადადის; ძლიერი კუნთი კი მუხლს ამორტიზატორივით იცავს. ამიტომ ვარჯიში ტკივილგამაყუჩებლის დამატება კი არა, მკურნალობის საფუძველია.

ართროზისას ზომიერი სიარული, ცურვა და ველოსიპედი სახსარს ეხმარება და არ აზიანებს. სრული მოსვენება, პირიქით, კუნთს ასუსტებს და ტკივილს დროთა განმავლობაში ზრდის. ინექციების სახეებზე და მათ შესაძლებლობებზე: ინექციური თერაპია. ზედმეტ წონაზე და სახსარზე: ჭარბი წონა და სახსარი.

როდის სჭირდება მუხლს ქირურგი

ოპერაცია მუხლის ტკივილის მცირე ნაწილს სჭირდება. ყველაზე ხშირად ეს ისეთი შემთხვევებია:

• ართროზი შორს არის წასული და ძლიერი ტკივილი სწორად ჩატარებული კონსერვატიული მკურნალობის მიუხედავად ყოველდღიურ ცხოვრებას ზღუდავს;
• მუხლი ნამდვილად „იჭედება“ და ვერ იშლება;
• ტრავმის შემდეგ მუხლი არასტაბილურია და აქტიურ ადამიანს ხელს უშლის.

მუხლის ოპერაციას არ ვაკეთებ: ქირურგიულ ჩარევას მხოლოდ მენჯ-ბარძაყის სახსარზე ვასრულებ. ასეთ შემთხვევაში მუხლის ქირურგთან გაგამისამართებთ და თან გაგატანთ ყველაფერს, რაც კონსულტაციაზე გაირკვა.

როდის არ უნდა დაელოდოთ

• მუხლი უეცრად გასივდა, გაწითლდა და ცხელია, განსაკუთრებით ცხელებასთან ერთად: ეს შეიძლება სახსრის ინფექცია იყოს;
• ტრავმის შემდეგ ფეხზე დაყრდნობა შეუძლებელია ან მუხლი დეფორმირებულია;
• ტრავმის შემდეგ მუხლი რამდენიმე საათში მკვეთრად გასივდა;
• მუხლის უკან ან წვივში ტკივილს ახლავს ერთი ფეხის შეშუპება: ეს შეიძლება ვენის თრომბოზი იყოს და დაუყოვნებლივ შემოწმებას მოითხოვს.

რა უნდა გახსოვდეთ

• მუხლის ტკივილის ყველაზე ხშირი მიზეზებია გონართროზი, მუხლის ჯამის გადატვირთვა და მენისკის ასაკობრივი დაზიანება.
• მუხლის ტკივილის წყარო ზოგჯერ მენჯ-ბარძაყის სახსარია.
• ბარძაყისა და მენჯის კუნთების გაძლიერება მკურნალობის საფუძველია.
• მენისკის ასაკობრივი დაზიანება ყოველთვის ოპერაციას არ ნიშნავს.
• მუხლის ოპერაციას არ ვაკეთებ და, თუ ის საჭიროა, მუხლის ქირურგთან გაგამისამართებთ.

სხვა სახსრების ტკივილზე: სახსრის ტკივილი. თუ მუხლი ერთ კვირაზე მეტია გტკივათ, ჩაეწერეთ კონსულტაციაზე.